140 CAPITOLO IV. vico il Bavaro nella sua spedizione in Italia, il Senato vi si rifiutò con tale giustificazione del diniego che è una caratteristica dichiarazione della politica veneziana*1*. Noi Veneziani — disse in sostanza —- ci troviamo in condizioni diverse di tutti gli altri al mondo, e vi sono ardue necessità di conservazione e di vita che tracciano il nostro cammino; noi siamo una città di mercanti che vanno per tutte le contrade e che hanno relazioni d’affari con tutte le genti; per ciò nè conviene che il Governo comprometta la tutela degli interessi o turbi le buone accoglienze de’ suoi cittadini fuori di Venezia, nè può un qualsiasi forestiere, sin che si comporti onestamente, non trovare in Venezia pari trattamento. Questione di giustizia, fa comprendere il Senato, e nel senno pratico par quasi si nasconda una sottile ironia. % (1) Arch. di Stato, Commemoriali, III, 65 r. Cfr. R. Cessi, Giovanni di Chiaramonte, conte di Modica, e Ludovico il Bavaro, in « Arch. Stor. p. la Sicilia Orient. », a. 1913, pag. 223 segg. La [risposta è questa: « Nam notum est mundo, « quomodo condicio patrie Venetorum est ab aliis universi orbis singulariter et amirabiliter segregata et aliis moribus « aliisque institutis et modis prò sua conservatione necessario se gubernat usque ad obolum per diversa mundi climata « et regiones, mari terraque instantibus et asiduis laboribus et sudoribus atque periculis, pabula et victum necessarium « sibi querens. Et ob hoc, quia Veneti per omnia regna et terras mundi difusi sunt Jmultipliciter et more mercatorio con-« versantur, oporteret dominium Venetorum bene esse cum omnibus prò tutela et securitate gentis sue et conservatione « eciam urbis sue, que aliter protinus, conservari non posset, [et sic servatum semper extitit et servatur, ut, sicut Veneti « in omnibus mundi partibus conversantur, sic alii homines et nobiles et mercatores mundi [tute possint civitatem Vene-« torum ingredi et mare, dummodo honeste vivant, nemini iniuriam inrogando, quod non pateretur comunitatis Veneto-« rum efficax et adeo sibi inpressa iusticia ullo modo ».