sljala i osecala za problem jugoslovenskog nacionalnog jedinstva, ispa-dalo je odlucno u korist Beograda. Omladinci iz Dalmacije, Hrvatske, Bosne sve vise saraduju u beogradskim avangardistickim organima »Slovenskom Jugu« i »Pijemontu«, a u hrvatskim krajevima izmedu 1904 i 1908 jednako nicu, razvijaju se, propadaju, ponovno se dizu omladinske novine, koje uzimaju kao osnovnu programatsku bazu ideju nacionalnog jedinstva Srba i Hrvata, a kao prakticnu bazu kolaboraciju omladinaca Hrvata i Srba. Pokret u Zagrebu, Sloboda u Splitu, Svjetlo u Karlovcu, pa Novi srb obran u Zagrebu, Novi 1 i s t na Reci okupljaju, pò prvi put posle mnogo decenija, na dnevnom zurnalistickom radu stotine omladinaca Hrvata i Srba, koji doduse jos ne obrazuju jedno stranacko telo sa detaljno formulovanim, nacionalno-politickim programom, ali koji su okupljeni na osnovu jedne tèmeljne ideje, a u dnevnoj saradnji na konkretniim pitanjima danasnjice sve se vise privikavaju na ubedenje da se uspesan nacionalni rad moze da organizuje jedino na srpsko-hrvatskoj unitaristickoj osnovici. Politicke organizacije koje ta omladina formira, hrvatska napredna stranka u Hrvatskoj ili Srpska sam osta Ina stranka, koju u stvari omladinci osvajaju i preporodavaju, ostaju i dalje, po nameni i reklutovanju, plemenske stranke, ali ideja jedinstva srpsko-hrvatskoga uzima se kao baza za programe, a jednako ta'ko i kod Hrvatske seljacke stranke Stjepana Radica, ,a najpregnantniie je to jedinstvo izreceno u programu dalmatinske H r v a t s ke de-mokratske stranke po formuli direktno sugeriranoj od starog unitarca Natka Nodila. Oko svih tih omladinskih organizacija i organa okupili su se u glavnom bivsi studenti praskog univerziteta i poklonici praskog profesora Tome Masaryka. U idejnom pogledu kod svih tih raznih skupina nije Masarykovo ocinistvo jednako vidljivo. Dok ce hrvatski naprednjaci zadrzati za dosta vremena Masarykov realizam i prevashotstveni Ínteres za socijalna pitanja, Srbi oko Srbobrana, a tako isto i dalmatinci oko Slobo de, zadrzace jacu nacionalisticku notu, koja ce upravo od tih skupina, protivno od onoga sto se dogadalo sa grupacijama ceske Masarykove omladine, uciniti nosioce dalekoseznog revolucionamog nacionalistickog programa koji ide na rusenje Austri-je i stvaranje jedinstvene Jugoslavie. Izvesna razmimoilazenja zbog te evolucije, izmedu te omladine u Splitu i Zagrebu te njihovih prijatelja u Pragu, do kumanovske bitke, prirodna su i razumljiva.
*	* *
  Pored ona dva glavna ognjista nase nacionalne konsolidacije, Srbije i Hrvatske, ne treba zanemariti Bosnu.
  Pijemontizam kao iredentisticka koncepcija neoslobodenih Jugoslo-vena, koji ocekuju da budu oslobodeni i ujedinjeni oko Beograda, po-tice u prvom redu iz Bosne, ne doduse u formi opceg srpsko-hrvatsko-slovenackog iredentizma, ali svakako bar u formi programa za ujedi-njavanje citavoga Srpstva. Izvesne skupine, prirodno manjina, bosan-skih politicara srba, bile su jos od pocetka pridobijane za tu ideju
i	za nju su konsekventno radile pobijajuci svaki oportunizam a sled-
52