708 Appondice. victoria Deo primum, a quo bona omnia exsistunt, illius scelera ulci-scente, turn tantis undique exercitibus prodigium illud adorientibus. Nam si proxime a vobis quietus, tamen Christianorum virtude ad Eclti-nadas superatus est, ingenti classe depressa, incensa, devicta, delete, paucis aliquot tantae cladis nuntiis, navibus laceris ac semiustis elap-sis, quid illi nunc fiet, et Christianorum principum et vestra etiarn potentia atque armis circumvallato ? Quis ei aut consistendi aut fu-giendi locus ac spes relinquetur! Voluimus hoc Nostrum consilium Tibi aperire, atque hortari ut hac tanta opportunitate uti velis. Deus benedictus tum in hoc negotio, tum in omnibus cogitatis et coeptis Tuis ostendat, quid veruni maxime sit, quid e re Tua atque regni Tui salute atque amplitudine. Has literas duplicari voluimus, cumque illis alteris certum hominem ad Te mittemus; is ubi pervenerit, et illas alteras reddet et nonnulla etiam mandato Nostro exponet; cupimus ut eius verbis fidem tribuas. Dat. Tusculi die ultima septembris 159i\ anno 1. Ant. BuccapaduUus ». Brevia, Arm. 44, t. 38, p. 54 s. Archivio Segreto Pontificio. 5. Papa Clemente Vili al principe Ernesto elettore di Colonia.1 Roma, 21 novembre 1592. « Pastoralis officii quod in ecclesia catholica. . . Etenim episcopali* cura perpetua quaedam visitatio esse debet. Semper ager Domini excolendus, semper noxiae, quae succrescunt, herbae evellendae et fructuosi palmites purgandi, ut Salvator noster docuit, quo fructus uberius efferant; semper vigilandum, ne forte, nobis dormientibus, inimicus homo in medio tritici superseminet zizania. Magni sunt, frater, episcoporum labores, sed magnae propositae coronae et maxima apud Deum praemia. . . . « Datum Romae apud S. Petrum sub annulo piscatoris die vigesima prima novembris millesimo quingentesimo nonagesimo secundo, pon-tificatus Nostri anno primo. M. Vestrius Barb. ». Brevia, Arm. 44, t. 34, p. 24, Archivio Segreto Pontificio. 6. Papa Clemente Vili all’imperatore Rodolfo II.- Roma, 19 febbraio 1593. « Rodulpho Romanorum Imperatori electo. Carissime in ( briM" fili noster salutem etc. Quod iam pridem factum esse oportuit de nesto fratre Tuo rege Romanorum creando, id neque meliore tempoi 1 Cfr. sopra p. 230. 2 Cfr. sopra p. 234.