351
sslave dubrovacke, dok konacno Francuzi ne ucinise kraj njegovoj stoljetnoj slobodi.
    Postanak i polozaj. Kolijevka je grada Dubrovnika Epidaurum =(Epidavar dubrovackih spomenika, danas Cavtat), po imenu sudeci grad grckoga postanja, ali se u izvorima navodi prvi put istom godine 47. pr. Hr. za gradanskoga rata izmedu Cezara i Pompeja sa cisto latinskim ziteljstvom. Grad je opskrbljivao iz susjednih gorskih izvora pitkom vodom dugacak vodovod, po kojem je onaj kraj, kojim je vodovod prolazio, docnije iprozvan Konavle (lat. Canalis, rom. Canale). Kad su pocetkom VII. vijeka Sloveni razorili Epidaurum, odselise se oni zitelji, sto su umakli nozu i ropstvu, kakvih desetak kilometara na sjever i utemelje na kamenom poluotocicu (ako ne otocicu jos u io doba), podno brda zvana Sveti Srd, nov grad Ragusium (rom. Ragusa1), docnije hrvatski zvan Dubrovnib Ziteljstvo nje-govo bilo je isprva romansko, a istom od XII. vijeka dalje pocinju se u njem isticati vremenom doseljeni susjedni Sloveni (Hrvati i Srbi), koji vec u XV. vijeku podadose gradu slovensko obiljezje.
    Geografski polozaj Dubrovnika odlucno je utjecao na njegovu buducnost, jer se on nalazio ondje, gdje prestaje dalmatinsko otocje i gdje je morska pucina, iduci od sjevera na jug, prvi put otvorena. Pored toga jos je znatno, sto je sva obala u njegovu susjedstvu raz-vedena dubokim zatonima i prirodnim lukama, u prvom redu Gruzem (Gravosa). Ali i kopnene su prilike bile veoma povoljne, jer su se svi putovi, sto su vodili iz gorovitoga zaleda, narocito iz Trebinja i da-nasnje sjeverne Crne Gore, ondje sastajali, pace i podrucje rijeke Neretve je imalo zbog mocvarnoga i nezdravoga usca svoje pravo i prirodno stjeciste bas u Dubrovniku. Dolinom su Neretve opet vodili glavni prometni putovi u Bosnu, Srbiju, Bugarsku i dalje sve do Carigrada. Buduci da je Dubrovnik u pocetku imao veoma malo zemljista u svojoj vlasti, a i ovo je samo rodilo pored neznatne kolicine zita poglavito uljem i vinom, to je on bio od iskona prinuden, da se sluzi svojim geografskim polozajem baveci se ribarenjem i trgovinom. Kod toga je imao pred ocima jedino svoju materijalnu korist udesavajuci prema njoj i svoj politicki rad, tako da se vazda u zgodan cas znao
1	Na istocnoj obali Sicilije bjese u srednjera vijeku takoder grad Ragusa.
    2	Od staro-slov. dqbrb [= dub) nastade dubrava i dubrova (= suma, ¿aj), a od toga daljim izvodenjem sloga Dubrovnik. Pop Dukljanin ga oznacuje kao sylvester.